एजेन्सी । संसारभर विविध संस्कृतिहरू र परम्पराहरू पाइन्छन्, कतिपय यस्ता पनि हुन्छन् जसले स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्न सक्छन् । ब्राजिलको एक विकट गाउँमा यस्तै सामाजिक अभ्यासका कारण दुर्लभ आनुवंशिक रोग व्यापक भएको तथ्य सार्वजनिक भएको छ ।
ब्राजिलको सेरिन्हा डोस पिन्टोस नामक गाउँमा हालै गरिएको अध्ययन अनुसार, गाउँका करिब ३० प्रतिशत दाजुभाइहरू आफ्नै दिदीबहिनीसँग वैवाहिक सम्बन्ध राख्ने गर्दछन् । यस्तो चलनका कारण गाउँमा जन्मिने बालबालिकामा गम्भीर रोग देखिन थालेको हो ।
गाउँका धेरैजसो बालबालिका हिँड्न असमर्थ छन् । जब जीवविज्ञानी सिल्भाना सान्तोसले २० वर्षअघि गाउँको अध्ययन गरिन्, तब उनले यो रहस्यमय रोगको वास्तविक कारण पत्ता लगाइन् ।
पहाडी क्षेत्रमा अवस्थित, करिब ५ हजार जनसंख्या रहेको यस गाउँमा लामो समयदेखि बाहिरी समाजसँगको सम्पर्क अत्यन्त न्यून छ, जसले गर्दा एउटै परिवार वा नातागोता भित्र विवाह गर्ने चलन व्यापक छ ।
‘स्पोन सिन्ड्रोम’को कारण
बीबीसीका अनुसार, गाउँका बालबालिकाहरूमा देखिएको रोग ‘स्पोन सिन्ड्रोम’ हो, जुन एक दुर्लभ न्यूरोडिजेनेरेटिव डिसअर्डर हो । यो रोग तब हुन्छ जब आमाबाबु दुवैमा उत्परिवर्तित (mutated) जीनहरू हुन्छन् । यसलाई ‘स्पास्टिक प्याराप्लेजिया’ पनि भनिन्छ ।
यस रोगका लक्षण प्राय: किशोरावस्थाको पूर्व चरणमै देखिन थाल्छन् र समयसँगै गम्भीर बन्छ । रोगका कारण बच्चाहरूमा हिँड्ने क्षमता गुम्ने, स्नायु प्रणालीमा समस्या देखिने जस्ता असरहरू देखिन्छन् । दुर्भाग्यवश, हालसम्म यो रोगको कुनै उपचार छैन ।
सामाजिक अभ्यासको असर
सिल्भाना सान्तोसका अनुसार, गाउँ अत्यन्त एकान्तमा रहेको र बाहिरी सम्पर्क अत्यन्त न्यून भएकाले आन्तरिक विवाह (inbreeding) बढेको हो । ब्राजिलका अन्य जनजातिहरूमा पनि यस्ता अभ्यास पाइए तापनि सेरिन्हा डोस पिन्टोसमा यसको दर निकै उच्च देखिएको छ ।
सन्तोसले साओ पाउलोदेखि करिब २ हजार किलोमिटरको दूरी पार गरी गाउँ पुगेर विस्तृत अनुसन्धान गरेकी थिइन् । अध्ययनपछि उनले विश्वव्यापी रूपमा ‘स्पोन सिन्ड्रोम’लाई चिनाउने कार्य गरेकी हुन् । उनका अनुसार, रोगको उपचार नभए पनि जनचेतनामार्फत यसको असरलाई न्यून गर्न सकिन्छ ।
यो अध्ययनले नातागोता भित्रको विवाहका जैविक जोखिमहरू बारे गहिरो सन्देश दिएको छ । साथै, यसले दुर्गम क्षेत्रमा व्याप्त स्वास्थ्य समस्याहरूको गहिरो अनुसन्धानको आवश्यकता औंल्याएको छ ।
