काठमाडौं । सन्तुलित आहारका लागि प्रोटिन, भिटामिन र मिनरल्सयुक्त खाद्यपदार्थ आवश्यक मानिन्छ । यस्तै महत्वपूर्ण पोषण तत्वले भरिएको एक उपयोगी तरकारी हो, गाजर । गाजर पोषणको खानी मात्र होइन, यो स्वास्थ्यका लागि पनि अत्यन्त लाभदायक मानिन्छ ।
गाजरको महत्त्वलाई जनमानसमा फैलाउनका लागि हरेक वर्ष अप्रिल ४ तारिखमा अन्तर्राष्ट्रिय गाजर दिवस मनाइन्छ । यो दिवस सन् २००३ देखि मनाउन थालिएको हो भने सन् २०१२ देखि यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मनाइने गरिएको छ । फ्रान्स, इटाली, स्वीडेन, अष्ट्रेलिया, बेलायत, अमेरिका र जापानजस्ता देशहरूमा यो दिवस विविध कार्यक्रम र ‘गाजर पार्टी’हरू आयोजना गरेर मनाइन्छ ।
स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार, नियमित रूपमा गाजर खानु शरीरका विभिन्न अङ्गहरूका लागि लाभदायक हुन्छ । यहाँ गाजर खाँदाका आठ प्रमुख फाइदाहरू उल्लेख गरिएको छ:
१. आँखाको स्वास्थ्य सुधार
गाजरमा प्रशस्त मात्रामा पाइने भिटामिन ए, बिटा-क्यारोटिन, ल्युटिन र जेक्सान्थिन जस्ता तत्वहरूले आँखाको दृष्टि क्षमतामा सुधार ल्याउँछन् । गाजरले अन्धोपन रोक्न सहयोग पुर्याउँछ ।
२. पाचन प्रणाली सुदृढ
गाजरमा पाइने फाइबरले आन्द्राको चालमा सुधार ल्याउँछ र कब्जियतको समस्या हटाउन मद्दत गर्छ । यसले सम्पूर्ण पाचन प्रणालीलाई स्वस्थ राख्न सहयोग पुर्याउँछ ।
३. छालाको सौन्दर्य र स्वास्थ्य
गाजरले छालालाई हाइड्रेट राख्ने र कोलाजेन उत्पादन बढाउने काम गर्छ । यसले छालामा चमक ल्याउँछ र डढेलो तथा सुक्खा छालाको समस्या कम गर्छ ।
४. तौल नियन्त्रण
गाजर कम क्यालोरी र उच्च फाइबरयुक्त भएको कारणले गर्दा पेट लामो समयसम्म भरिएको महसुस हुन्छ । यसले अनावश्यक खानपानबाट जोगाउँछ र तौल व्यवस्थापनमा सहायक हुन्छ ।
५. मुख स्वास्थ्यमा सुधार
गाजर चपाउँदा रयाल उत्पादन बढाउँछ, जसले मुखभित्रको ब्याक्टेरिया हटाउन सहयोग पुर्याउँछ । यसले दाँत र गिजाको समस्या कम गर्न मद्दत गर्छ ।
६. मुटुको स्वास्थ्य सुदृढ
गाजरमा पाइने पोटासियम र एन्टिअक्सिडेन्ट ले रक्तचाप सन्तुलनमा राख्न सहयोग गर्छ । नियमित सेवनले मुटुको जोखिम कम गर्न सकिन्छ ।
७. शरीर डिटोक्स
गाजरले शरीरको विषालु पदार्थ बाहिर निकाल्न सहयोग पुर्याउँछ । यसले लिभरलाई सक्रिय राख्छ र शरीरलाई प्राकृतिक रूपमा शुद्ध पार्न मद्दत गर्छ ।
८. मस्तिष्क स्वास्थ्य
गाजर भिटामिन के को राम्रो स्रोत हो, जसले स्नायुतन्त्र र मस्तिष्कको कार्यक्षमता सुधार गर्न सहयोग गर्छ । यसले ध्यान केन्द्रित गर्ने क्षमता पनि बढाउँछ ।
स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार, गाजर ताजा वा पकाएर जुनसुकै रूपमा सेवन गरेपनि यसका पोषण तत्वहरू असरदार हुन्छन् । यस्तो उपयोगी तरकारीलाई दैनिक आहारमा समावेश गर्नु स्वास्थ्यका लागि अत्यन्त लाभदायक हुने देखिन्छ ।
